Mijn zoon en mijn vriend

Geen enkele vraag in mijn leven is zo diep geworden als de vraag wat liefde betekent wanneer iemand sterft. Sinds het overlijden van Marco op 27 augustus 2009 draag ik die vraag iedere dag met mij mee. Het antwoord kwam niet in één zin. Het groeide in herinneringen, in gemis en in het gevoel dat onze band niet eenvoudig uit mijn leven kon verdwijnen.

Marco en ik gingen regelmatig samen naar Scherpenheuvel. Wij brandden er een kaarsje. Dat eenvoudige gebaar verbond stilte, hoop en nabijheid.

Onze gedeelde nieuwsgierigheid

Vandaag kan ik niet aan die plaats denken zonder ook zijn aanwezigheid in mijn herinnering te voelen. Later ontving ik via een medium twee handgeschreven teksten die voor mij een zeer persoonlijke betekenis kregen. Ik beschouw ze als deel van mijn ervaring en van mijn blijvende verbondenheid met Marco. Hun waarde ligt voor mij niet alleen in de woorden, maar ook in het ogenblik waarop zij mij bereikten en in wat ik daarin herkende.

Samen naar Scherpenheuvel

Ik heb vaak het gevoel dat Marco mij helpt bij het schrijven van mijn boeken. Misschien leeft die hulp in mijn herinnering aan onze gesprekken, misschien in de liefde die mij blijft voortstuwen, misschien op een manier waarvoor ik geen woorden bezit. Voor mij hoeft die vraag niet gesloten te worden. IF laat die deur open.

Liefde kan na een afscheid een andere vorm aannemen. Zij kan zichtbaar worden in wat wij bewaren, doorgeven en voor anderen proberen te betekenen.

Een kaarsje in stilte

Wanneer ik schrijf, spreek ik met mijn eigen stem, maar ik draag ook iets van Marco met mij mee. Wanneer ik over Marco schrijf, zoek ik ruimte voor de hele mens die hij was. Het gemis behoort tot mijn leven, maar ook de samenwerking, de ideeën en de gedeelde nieuwsgierigheid. Mijn liefde voor hem omvat meer dan het moment waarop wij afscheid moesten nemen.

Daarin ligt een brug tussen herinnering en aanwezigheid.

De twee handgeschreven teksten

Een herinnering kan aanleiding zijn tot een gesprek met zijn dochters, tot het bewaren van een foto of tot aandacht voor iemand die zelf iemand mist. Zo werkt een band uit het verleden door in de manier waarop ik vandaag probeer te leven. De geestelijke betekenis die ik daaraan geef, blijft persoonlijk. Ook wie mijn overtuiging niet deelt, kan begrijpen hoe belangrijk het is dat een geliefde een naam en een verhaal behoudt.

Schrijven met Marco in gedachten

Wij kunnen elkaar op dat menselijke punt ontmoeten zonder het over iedere verklaring eens te zijn. Nu ik de laatste bladzijde bereik, keer ik in gedachten terug naar de mensen met wie dit verhaal begon. Mijn ouders, die hun vertrouwde wereld achterlieten. Dorina, met wie ik een leven heb gedeeld.

Marco en Michael, die mij het voorrecht gaven vader te zijn. Mijn kleinkinderen, mijn familie en de vrienden die onderweg naast mij bleven staan. Ik heb geen antwoord gevonden op iedere vraag over leven en dood.

Liefde na het afscheid

Wel weet ik hoeveel een mens voor een ander kan betekenen. Liefde hoeft niet alles te verklaren om ons te dragen. Soms is zij een hand op een schouder, een herinnering die wij samen bewaren of de moed om na een moeilijke dag opnieuw iemand nabij te zijn. Marco, jouw plaats in mijn hart blijft.

Verder leven betekent niet dat ik je achterlaat. Het betekent dat ik wat wij deelden meedraag in de zorg voor wie er nog zijn.

De brug blijft open

Ook Michael en mijn kleinkinderen hebben hun eigen, onvervangbare plaats in die liefde. Aan jou die dit boek hebt gelezen, wil ik daarom vooral dit meegeven: wacht niet te lang om te zeggen dat je van iemand houdt. Luister, zoek elkaar op en geef de herinneringen door die anders verloren gaan. Als deze bladzijden een gesprek openen, iemand troost bieden of een klein gebaar van liefde in beweging brengen, dan leeft hun betekenis verder.

Het goud waarmee dit boek begon, leg ik aan het einde opnieuw bij de mensen die mijn leven hebben gedragen. Bij mijn ouders, Dorina, Marco en Michael, mijn kleinkinderen en allen die hun warmte met ons deelden. Hun liefde en hun moed zijn de rijkdom die ik wil doorgeven. Aan hen behoort het goud van deze bladzijden.

Ik sluit dit boek met dankbaarheid. In naam van al de mijnen. Renato

IF — Wat als…?
Hoe leeft de liefde voor een afwezige verder in uw dagelijkse leven?

9

…